Deze bijdragen zijn ook verschenen op LinkedIn

4. mrt, 2019

Je crois c’est la première fois dans ma vie que j’ai lu un livre québécois. Bien sûr il y a des auteurs francophones partout et dans le monde entier, mais pourquoi choisir un canadien alors qu'il y a tant de bons auteurs français?

Honnêtement, je n’ai pas choisi. Ce livre était un cadeau pour ma femme qui n’a pas encore trouvé le temps de le lire.

Presque tous les pays ont leurs séries policières à la télévision: Flikken Maastricht, Tatort, Forbrudelsen, Wallander, Candice Renoir. La formule date depuis très longtemps. Qui n’a pas lu Maigret, Grisham ou  Ludlum? Mais un détective canadien?

Oui, Richard Ste Marie en est un.

L’histoire commence avec un triple meurtre. Une femme (son épouse) et deux hommes, qu’il ne connaît pas. Rentré un jour plus tôt que prévu d’un congrès à New York, Vincent Morin trouve sa femme dans le lit conjugal avec deux hommes nus. Ce n’était pas ce à quoi il s'attendait en  arrivant à la maison. Après il a perdu les pédales. Mais quoi faire avec les trois corps? Il décide de transporter les corps vers une usine abandonnée  dans les bois, à une trentaine kilomètres de Montréal et d'incendier l’auto avec à bord les trois corps humains . Il espère que personne ne les decouvrira…

La suite nous fait témoin de ses efforts de ne pas attirer l’attention de la police. Au début ses mensonges restent faciles. Après huit mois, la police a trouvé l’homme numéro trois, qui avait justement manqué l’orgie sexuelle à la maison de Vincent Morin. Le filet de pêche se referme très rapidement à partir de ce moment.

Moi, j’aime l' accumulation de mensonges dans ce livre. On sait Vincent Morin n’échappera pas à la danse. On voit qu’il présente de nouveaux  alibis à chaque fois. Qui va gagner? Quand arrivera le dénouement?

Richard Ste-Marie est un narrateur qui se cache dans les caractères de son livre. Il s’imagine le monde autour de  l’assassin devenir de plus et plus petit. À qui peut-il encore faire confiance? Il brûle toutes les traces. Il coupe avec son passé. Malheureusement il n’est pas capable d’oublier les images qui sont attachées à son acte. Il reste comme un prisonnier de son passé. Ça lui fait du mal. Après tout son arrestation se révèle comme une libération …

Merci, Cathérine! -😊

3. feb, 2019

Van der Heijden schrijft sinds 1978. Hij is productief en meeslepend. Heel lang geleden las ik "De slag om de Blauwbrug" en "De tandeloze tijd". Ik bewaar er geen afgetekende herinneringen aan. In 2010 verongelukte zijn zoon Tonio. Dat is onweerlegbaar een gebeurtenis die er diep inhakt. Bij een auteur eens te meer omdat die zijn gedachten moet vrijmaken om te kunnen schrijven. Nu lijkt hij zich te hebben hervonden, al blijft "Mooi liggen" (364 blz) niet vrij van kritiek.

Het boek is gebaseerd op ware gebeurtenissen. De ramp met de MH17 boven de Oekraïne. Het vermoorden van regimecritische journalisten door leden van de Russische geheime dienst. De werkzaamheden van het internationale strafhof in Den Haag. Tegelijk stelt de schrijver dat alle hoofdpersonen aan zijn fantasie zijn ontsproten. Veel fantasie had A.F.Th daar niet voor nodig. De namen zijn veranderd. De personen om wie het gaat, hadden in real life twee ogen, oren, benen, armen en een echt hoofd.

In kort bestek draait het boek om het leven van de Russische journalist Grigori Moerasjko en zijn Nederlandse vriend Natan Haandrikman, wiens ouders zijn omgekomen bij de crash van de MH17. Tot aan zijn 25-ste gedroeg Moerasjko zich als een model-sovjet burger. Hij diende in het leger en vocht aanvankelijk vol overtuiging in Tsjetsenië. Daar gaat een knop in zijn hoofd om. Hij voelt zich misbruikt en raakt geestelijk beschadigd. De ondergang van de Russische kernonderzeëer Koersk maakt iets in hem wakker als hij ziet hoe de waarheid door de autoriteiten wordt gemanipuleerd. Het wantrouwen culmineert als de MH17 wordt neergeschoten met een Russische BUK-raket. Als de grond onder zijn voeten te heet wordt, besluit hij te vluchten naar de Oekraïne. Daar komt hij in contact met de SBOe, de Oekraïense geheime dienst. Samen besluiten ze om zijn liquidatie in scène te zetten. Grigori verzaakt bewust om zijn vrouw daarover te informeren. Juist als de SBOe een persconferentie over de liquidatie organiseert, wandelt Grigori welgemoed het toneel op. Hilariteit alom. Chef van de SBOe in zijn hemd. Russische journalisten smalen. Fake news is dus een uitvinding van de SBOe, niet van het Kremlin. Grigori hoopt dat zijn vrouw hem huilend in de armen zal vallen, maar het tegendeel blijkt. Ze voelt zich bedrogen. Wil hem niet meer zien. De collega-journalisten keren hem de rug toe. Zijn leven lijkt zinloos, tot het moment waarop hij als getuige door het strafhof wordt opgeroepen. Aan zijn getuigenis komt hij niet meer toe, omdat hij in het Haagse hotel Des Indes door twee Russen wordt vergiftigd. Dit evenement voel je al vijftig bladzijden aankomen. De relatie met zijn vrouw Yulia en zijn twee kinderen is meer dan een decor bij een thriller. Van der Heijden graaft die relatie goed uit. Daar tekent de pen van een ervaren schrijver voor.

Critici mogen beweren dat Van der Heijden het zich deze keer wat al te makkelijk heeft gemaakt. Misschien liggen de gebeurtenissen allemaal nog te vers in het geheugen. De Russische censor zal het boek, hoe geromantiseerd het ook is, zeker niet laten passeren. De schrijver toont zich een groot stilist, weet spanning op te bouwen en verrassende wendingen uit te werken. Dat verdient alles bij elkaar toch een dikke pluim!

25. nov, 2018

Professor De Graaf heeft alles wat het vak geschiedenis interessant maakt. Ze is een uitstekende docent, ze verbindt het verleden moeiteloos aan de actualiteit, is bijzonder ijverig en productief, ze houdt zich bij de feiten, schrijft vlot (doch niet foutloos!) en heeft ondanks een opvoeding bij de zwarte kousenkerk een fris televisievoorkomen.

Ze is tegenwoordig hoogleraar 'History of International Relations and Global Governance'. Toen het Engels op de universiteit nog geen voertaal was, heette ze gewoon professor terrorismebestrijding.

Het boek "Tegen terreur, hoe Europa veiliger werd na Napoleon" gaat voor 80% van de bladzijden over het tijdvak 1815-1818. In 1830 houdt het wel zo'n beetje op. Dat is niet het tijdvak waarin ze is gespecialiseerd. Ze moest zich dus veel opnieuw inlezen. Het is een kloek boek geworden van meer dan 500 bladzijden. Als hardcover kostte het boek nog geen dertig euro. Hoe kan dat? Om te beginnen denk ik dat ze het boek heeft geschreven in de tijd van de baas. Schrijversloon is dus niet inbegrepen.Verder valt me op dat de redactie matig is. Waarschijnlijk is daarop bezuinigd. Opvallend is het, storend niet. Het enige dat mij stoorde was de terugkerende, professorale uitdrukking 'zoals wij aanstonds zullen zien...'

Ze is op pad gegaan met de onderzoeksvragen 'wanneer nam het Europese veiligheidsbeleid een aanvang en hoe zag dat er uit?' De stelling kan worden verdedigd dat dit beleid begon met de val van Napoleon. Als iemand mij had gezegd dat het Europese veiligheidsbeleid met het Vrede van Munster (1648) begon, had ik het ook geloofd.

De Graaf maakt onderscheid tussen drie vormen van terreur. Er is als eerste georganiseerde staatsterreur of terreur tegen de staat. De Franse revolutie is daar een voorbeeld van. Als tweede noemt ze de ongeorganiseerde terreur. De boze eenling met een pistool. Tot slot waren er struik- en zeerovers die de wereld onveilig maakten. Over de verwarde eenlingen maakte men zich in die tijd niet zo heel druk. Zeerovers konden het economisch belang van een land schaden en dat was een van de redenen waarom Frankrijk in 1830 bezit nam van Algerije. Wist ik niet. De Franse revolutie baarde de Europese staats- en regeringsleiders van toen veel zorgen. Na de val van Napoleon was die geest nog steeds uit de fles. Er waren bloedige veldtochten en -slagen geweest, die het inwoneraantal van een land deden dalen. Miljoenen mannen sneuvelden in de kracht van hun leven. Dat kan je als een land niet hebben. Het corrigerend vermogen van de democratie bestond nog niet. Wel kon het volk in opstand komen. Dat was minstens zo gevaarlijk!

De Graaf beschrijft hoe door middel van internationale conferenties het gevaar van terrorisme kon worden bezworen. Het na-oorlogse leiderschap van Wellington speelde daarin een grote rol, evenals het kapitaal dat het VK had vergaard door haar koloniën en de opkomende industrialisering. Het revanchisme en militarisme van de Pruissen moest worden getemd. De Russische tsaar speelde op de achtergrond eveneens een belangrijke rol. Engeland, Oostenrijk, Pruissen en Russen maakten de dienst in Europa uit. Pas daarna kwamen Spanje, Portugal, Italië, Zweden en de kleinere landen. Enige overeenkomst met het Europa van het heden zal de lezer niet vreemd zijn. De opkomende VS werden buiten de samenwerking gehouden. De Engelsen en Fransen waren nog niet over 1776 heen. Pas honderd jaar na Napoleon mochten de VS actief voor hun belang in Europa opkomen.

Wat ik eveneens niet wist was dat de Fransen in 1815 gedwongen werden tot het doen van herstelbetalingen aan de grote overwinnaars. Dat fenomeen kennen we nog uit de Eerste Wereldoorlog. Wellington had al snel in de gaten dat deze maatregel kwaad bloed zette bij de bevolking en wilde haar matigen. Zonder twijfel zal hebben meegespeeld dat er aanslagen op zijn persoon werden gespeeld als hij in Parijs op inspectie was. Na drie jaar waren de Fransen er vanaf en trok de bezetttingsmacht zich terug. De macht van koningen en keizers van in die dagen nog heel persoonlijk. Zij beschikten over het (nood)lot van het volk. Minister-presidenten deden alleen mee in Engeland, de bakermat van de moderne democratie. Omdat Napoleon in gans Europa had huisgehouden, had hij overal vijanden. Een gemeenschappelijke vijand maakt samenwerken niet alleen nodig, maar ook makkelijk. Tot dat waren er wel grote conflicten in Europa geweest, maar die betroffen eerder twee, drie of vier staten.

Dankzij de bezwerende krachten van twee mannen met een schier onmetelijk gezag, met name Metternich en Wellington, kon Europa een periode van dertig jaar vrede tegemoet zien. Nationalisme en patriotisme werden getemd. Na een generatie begon het volk zich toch weer te roeren en braken er all over the place nieuwe revoluties uit.

Voor wie de geschiedenis van het moderne Verenigde Europa een beetje kent is dit boek een feest der herkenning. Waarom leren we eigenlijk maar zo weinig van ons verleden?

5. sep, 2018

Am 12. November 2018 ist es genau 100 Jahre her, dass die heutige Republik Österreich entstand. Der junge Kaiser Karl wurde gebeten das Land sofort zu verlassen und auf die Ansprüche auf den Thron zu verzichten. Er starb im Alter von 34 Jahr auf der Insel Madeira.

Man kann sich fragen, ob nicht längst alles geschrieben ist über der Zeit unmittelbar nach dem 1. Weltkrieg. Die Antwort ist wahrscheinlich ja. Aber trotz dieser Antwort ist dieses Buch (224 Seiten) nicht überflüssig. Man könnte ja leicht vergessen, dass (auch) die neu gegründete Republik Österreich, als Nachfolger des Anzünders des 1. Weltkrieges und im Schatten des grossen Deutschen Reiches, komplizierte Zeiten erlebte als der Frieden in Europa nach vier Jahren ausbrach.

Holland hat den 1. Weltkrieg nicht mitgemacht. Wir lernten etwas in der Schule über Deutschland, die Besatzung vom Rheinland und den späteren Reparationszahlungen. Über Österreich wurden wir gar nicht unterrichtet. Dieses Buch füllt also eine Leere. Der zweite Grund warum dieses Buch doch aktuell ist, liegt in den Parallelen. Nach jedem grossen Krieg gibt es immer einen fortgeschrittenen Streit über die neuen Staatsgrenzen, über Unabhängigkeit, Wiedergutmachung und dem Wiederaufbau der Wirtschaft. Rache spielt auch gewöhnlich eine grosse Rolle. Und sie bringt üblicherweise nichts. Die Bibel warnte schon davor.

Sehr lesenswert sind die Kapitel über den Wiederaufbau der vollkommen aus dem Ruder gelaufenen Wirtschaft. Die Griechen und die Europäische Kommission sollten diese Kapitel mal wieder aufschlagen. Es ist ein Wunder, dass eine Revolution ausgeblieben ist, dass Österreich nicht Pleite ging und die staatliche Einheit erhalten blieb.

Aus der Geschichte lassen sich auch Dinge lernen die man aus heutiger Sicht nicht versteht. So versuchte die Provinz Tirol sich Deutschland anzugliedern, Vorarlberg der Schweiz und Kärnten Slowenien. Der Teil östlich von Wien wurde Ungarn entnommen. Südtirol gehörte ab dann wieder an Italien. Preussen, Galizien, Moravien und Böhmen machten sich vom Stammland los. Es gab natürlich auch einen strategischen Zweck um sich abzutrennen. Die Wiener blieben als letzten Verantwortlichen für den Krieg und für den Schadensersatz übrig. Die Hauptstadt Wien konnte sich aber selbst nicht ernähren, es fehlten Kohlen und Devisen. Das Land war zutiefst politisch gespalten zwischen christlich-konservativ-katholisch und sozial-demokratisch. Angst vor den Kommunisten hatten alle. Als die (armen) Juden aus der ehemaligen K&K-Provinz Galizien nach Wien flohen, entstand eine arme (sozialistische) Unterschicht. Die Juden in Wien waren derzeit erfolgreich und mächtig. Der Boden für Antisemitismus wurde gelegt und hat seitdem Jahrzehnte überdauert. Dieser Fremdenhass findet auch heute noch Resonanz in der FPÖ. Die erzkatholischen Leute waren auch nicht immer freundlich zu den Juden. Juden und Sozialisten waren eher Alliierte.

Der Autor, Walter Rauscher, hat dieses Buch nicht vergebens geschrieben. Es kommt zur richtigen Zeit und das nicht nur wegen des 100. Geburtstags der Republik Österreich.

Ich danke Frau Dr. Elisabeth Hofer aus Salzburg für dieses nette Geburtstaggeschenk.

21. jan, 2018

English title: East West Street, on the origins of genocide and crimes against humanity.

In 2010 Philippe Sands, a Franco-British laywer, attends a conference in the Ukraïne. By mere accident he discovers historical lines between his grandfather, two pioneers in the development of international law and Hans Frank. During the Nazi occupation of Poland was the General-Gouverneur and legal advisor of Adolf Hitler.

He worked six years on this breathtaking book, which is issued both in French and in English. I read the French version, since my wife is a native French speaker. If this English summary is somewhat defective, please accept my apologies. I'm a Dutch. From a scientific point of view the acknowledgment seems sound. More than 50 pages of notes and sources are listed at the end.

As said before, four persons are in the centre of this history.

Leon Buchholz, the jewish grandfather of Philippe Sands. Born in 1904 in Lemberg. Lemberg is the Austrian name for L'viv (Ukraine), L'vov (USSR), L'wow (Poland) and Leopolis (Latin). Today it's the most western big city of the Ukraine. I visited Lemberg in 2008. Buchholz left Lemberg in 1937. Like many other jews from the East he landed in Vienna. In 1939 he found a safe haven in Paris.

Hersch Lauterbach, a jewish professor in international law. Born in the L'vov oblast in 1897. Lauterbach prepared the accusation of 21 Nazi's during the Neurenberg trials in 1945-1946.

Raphael Lemkin, a jewish lawyer, born in Poland in 1904 around 100 km north of Lemberg, who lived in Lemberg until the beginning of WW-II. Lemkin succeeded partially in getting the concepts of 'genocide' and 'crimes against humanity' accepted by Court for the first time.

Hans Frank, minister of the Nazi occupied zone in Poland, born in 1900 in Karlshuhe. As the German official in charge he visited Lemberg in 1942. He denied to have known what kind of war crimes took place in his territory. During the trial it became clear that he was one of the Nazi's that shared the Wannsee conference and organised the 'Endlösung'. His anti-semitic philosophy and attitude appeared beyond any doubt.

Retour à Lemberg merges the history of four families of which three were nearly totally exterminated during the war. As a matter of fact this has been an incentive for the two jewish lawyers. The books provides a deep insight in how the Neurenberg trial was established, what the internal controversies and consequences for international penal law were. In parallel the Tokio war trials took place. It's interesting to see the big differences between the two trials. In Tokio the generals were pursued. Professor B.V.A. Röling from the Netherlands was one of the judges there. In Neurenberg the military were mostly kept out of the prosecution. Political responsibles, however, were not. The verdict was limited to war crimes. What happened between 1923 and 1939 was left out, since there was no war. Today the scope of the International Court of Justice in The Hague is wider. Dictators can't apologize themselves with the argument that these acts were internal affairs only, like the Turks do for Armenia in 1915. International law has been developed further and further. The basis was laid in Neurenberg.

I leave the highly interesting legal technicalities to the legal people under my readers.

The personal touch in this book is more than just a touch. Three families lost most of their relatives. For part of them the Germans did an uncontested book-keeping. Many disappeared and never returned. Those who managed to get away just in time lost contact with their families in the East. In the meantime Hans Frank and his family lived in a castle near Cracow. It is likely that he never used a weapon himself. He only gave orders. Orders that he got from Der Führer himself. One day his aristocratic wife Brigitte complains about the huge numbers of uncivilized forced labourers that makes her surroundings unsafe. She hardly seemed to realize what business her husband was in. As a widow she never stopped admiring her husband.

Philippe Sands traced the children and grandchildren of three major players and interviewed them, when possible. These records add a lot of information to the many written sources that were left behind and makes East West Street, on the origins of genocide and crimes against humanity much more than a compulsory book for every student of law.