20. jan, 2016

Leon de Winter - Hoffman's honger

Iets meer dan 25 jaar geleden publiceerde Leon de Winter "Hoffman's honger". Toen het verscheen betitelden vele criticasters het niet als zijn beste boek. Het was zijn zevende boek. Hij heeft zeker niet stil gezeten. De Winter is daarna een schrijver geworden die graag zijn (onconventionele en ongezouten) mening geeft, de publiciteit niet schuwt en samen met zijn vrouw, de schrijfster Jessica Durlacher het Jood zijn niet onder stoelen of banken steekt. Deze recensie gaat over een boek. Niet over de persoon van de schrijver.

Waar gaat het boek over? Het tijdsgewricht is de tweede helft van 1989. Het decor dat van de Nederlandse ambassade in Praag. De laatste stuiptrekkingen van het communisme dus. Hoofdthema's zijn: de persoonlijke ontwikkeling van de hoofdpersoon, drs. Felix Hoffman (59), Hare Majesteits ambassadeur in de CSSR, het liefdesleven van de hoofdpersoon en zijn vrouw, maar ook met een bloedmooie Tsjechische (dubbel)spion, het chanteerbaar zijn door persoonlijke geaardheid of omstandigheden en financiële schulden en uiteindelijk vragen over zingeving die beantwoord moeten worden door Spinoza.

Om met  dat laatste te beginnen. Van het begin tot het eind is Hoffman met Spinoza bezig. Hij leest zijn werken als de Bijbel. De Winter doet dat redelijk slordig. Het voegt niet veel toe. 

De karakterontwikkeling van Felix Hoffman is de sterkste kant van het boek. De Winter laat keurig zien waar Hoffman vandaag komt, welke keerpunten en wissels hij in zijn leven is gepasseerd en waarom het eindig waar het moet eindigen. Het sfeertje van Buitenlandse Zaken, in feite niet meer dan een decor, voelt De Winter haarfijn aan. De spionage- en contra-spionagelijnen doen nu wat archaïsch aan, maar zo was het nu eenmaal in die dagen. 

Hoffman heeft een levendige interactie met vrouwen, eens te meer daar zijn eigen huwelijk zo dood is als een pier. Beroepshalve komt hij een aantal vrouwen tegen die - tegen betaling of levering van staatsgeheimen - bereid zijn om op zijn avances in te gaan. Dat kost hem uiteindelijk wel zijn baan. Het boek heeft een verrassend slot. Hij vindt zich weer terug bij zijn vrouw en samen proberen ze er maar weer het beste van te maken. 

Op het speelveld van de spionageromans en thrillers wordt internationaal zwaar gestreden. De Winter heeft meerdere pijlen op zijn boog. Nee, hij zal op dit terrein geen wereldfaam behalen, daar zijn anderen voor, maar de psychologische kanten beheerst hij tot in de finesses. Alleen al daarvoor verdient Leon de Winter, het is nu meer dan 25 jaar na de verschijning van deze titel, mijn complimenten.