3. jan, 2018

De voorzitter als boegbeeld

Voorzitters zijn er in allerlei soorten en maten, groot en klein, mannelijk en vrouwelijk, dienend en leidend, zichtbaar en onzichtbaar. Alle verenigingen hebben een voorzitter. Sommige zijn heel bekend, anderen opereren uitsluitend achter de schermen. Sportvereniging, politieke partij of branchevereniging, ze kunnen allemaal niet zonder. De voorzitter van mijn watersportvereniging ken ik in eigen persoon. Die van mijn politieke partij ook, maar de voorzitter van de vereniging waarvoor ik jarenlang werkte, zou ik waarschijnlijk niet eens herkennen als ik hem in een restaurant zou tegenkomen. Je kunt er voor kiezen om als voorzitter onbekend te blijven, al moet je er soms wel hard voor werken en goed worden afgeschermd.

Sommige verenigingen kiezen bewust voor een boegbeeld. VNO doet dat, Bouwend Nederland en ook de vakbond De Unie. Iedereen kent hun voorzitter, bijna niemand hun directeur, terwijl die toch dag in, dag uit in touw is. 

Je kunt doorschieten in bekendheid. Dan weet iedereen wie jij bent. Of was. Maar niemand realiseert zich dat je ook voorzitter bent van een bepaalde brancheorganisatie of sportkoepel. In zo een geval schiet je je doel voorbij. Ik heb Eelco Brinkman zien afbranden bij Bouwend Nederland. In eerste instantie hield hij vlammende betogen, in tweede termijn miste hij iedere affiniteit met en een basale kennis van de sector. Dan bereik je, ondanks je grote bekendheid en vele connecties, niets. Dan heb je binnen de kortste keren een boegbeeld dat in de touwen bungelt in plaats van onder de spriet.

Boegbeelden hebben het niet gemakkelijk. Ze staan altijd in de volle wind. Iemand anders zit aan het roer. Van een boegbeeld wordt verwacht dat hij spreekt namens de hele achterban en die van zijn beste kant laat zien. Een boegbeeld ziet als eerste wat er op de sector afkomt. Kansen, maar ook bedreigingen. Loopt het schip uit het roer dan kan hij of zij niet veel doen, maar hij krijgt wel de pers op zijn dak en moet zich dan maar groot zien houden. Bij hoge zeeën gaat hij als eerste nat. Zijn er successen te vieren dan moet hij zich juist klein maken. Is er sprake van een overwinning, dan moet hij in staat zijn – in elk geval naar buiten toe – zijn mond helemaal dicht te houden. Belangenbehartigers vieren geen overwinningen, want dat zou meteen de laatste keer zijn. Kort en goed, een boegbeeld verenigt een aantal eigenschappen in zich, die bij aardse stervelingen maar zelden te vinden zijn.

Naar de achterban toe is hij op het ene moment dienend en op het andere leidend. Hoewel hij beschikt over uitgebreid machtsinstrumentarium mag hij dat alleen bij hoge uitzondering inzetten, want dat ondergraaft meteen zijn gezagspositie. Echt leidend kan hij niet zijn, want de ledenvergadering bepaalt het doel en de navigatie. Wel kan hij versnellen dat een doel wordt bepaald en de middelen waarmee dat wordt bereikt. Hij zal het belang van alle bloedgroepen moeten begrijpen en dienen, ook als er grote tegengestelde belangen zijn. Hoe groter de tegenstellingen, hoe zwakker zijn positie en hoe kleiner zijn geloofwaardigheid. Een beetje boegbeeld schrijft tegenwoordig een blog of, iets klassieker, een boek waarin hij uiteenzet hoe hij de wereld ziet.

Wie heeft er nu nog zin in een voorzitterschap van een vereniging of koepelfederatie?

De meeste boegbeelden zullen deze kwellingen noodgedwongen onbezoldigd moeten ondergaan. Er staat tegenover dat je boegbeeld bent en ja, die vooraanstaande positie is niet iedereen gegund....