7. okt, 2018

Tijd voor een nieuwe generatie

Het internet stroomt momenteel vol met meningen over het terugtreden van Alexander Pechtold.

In zijn afscheidsspeech 'Tijd voor een nieuwe generatie' gaat hij in op verleden, heden en toekomst van de partij en van hemzelf. Laten we eens kijken wat hij ons - behalve zijn afscheid - nog meer te vertellen had?

 

 

De openingszin.

'Bijna 12,5 jaar geleden kozen jullie mij tot lijsttrekker.'

Twaalf-en-een-half jaar partijleider maakt een mens minstens vijfentwintig jaar ouder. Alexander is dus niet 52 jaar, maar 64 jaar oud en staat dus virtueel kort voor zijn pensioen. Twaalf-en-een-half jaar in een en dezelfde functie is, zo kan ik uit ervaring putten en ongeacht de hoeveelheid succes je daarin ook hebt, altijd te lang.

Bij de eerste zin wisten we al wat hij zou gaan zeggen.

'Het juiste moment om afscheid te nemen bestaat niet.'

Een waarheid als een koe. Bij groei stap je niet uit. Bij krimp zal je altijd het verwijt krijgen dat een kapitein het schip nooit als eerste verlaat. De vraag 'waarom nu' werd in maart 2018 aan de keukentafel in Wageningen beantwoord: de missie was volbracht. D66 zit met sterke ministers in het Kabinet. D66 is weer een volwassen partij.

'Ik wil hier de aankondiging doen'.

Afscheid van elkaar nemen doe je oog in oog met de mensen die vertrouwen in je gesteld hebben. Zo moet het en niet anders. Er zijn werkgevers die hier een voorbeeld aan kunnen nemen.

'Steun van het congres komt niet vanzelf. Steun moet je verdienen'.

Een (democratische) partij is de facto een top-down organisatie, waarbij de basis de baas is en de top het uitvoerende orgaan. Precies omgekeerd als in het bedrijfsleven, maar wel zo transparant. Ik sprak in het verleden vaker met de landelijke voorzitter van D66 dan met de voorzitter van de branchevereniging die ik jarenlang mocht dienen. De voorzitter van een vereniging met 28.000 leden is kennelijk makkelijker te benaderen dan een met 5 leden.

'Hervormen. Werken aan de toekomst. Aanpakken wat anderen niet durfden. Niet om de hete brij heen, maar recht er op af'.

Hier valt wel iets op af te dingen. Het wordt steeds moeilijker om moeilijke punten op een genuanceerde manier te benoemen zonder dat de pers en heel het volk over je heenvallen, maar ik geloof ook in de gezamenlijke conclusie van Wouter en Alexander, namelijk dat die houding de partij de kop zou kunnen kosten. So be it. Je staat ergens voor of niet. Bij mij is het niet anders. Een harde kern in een zachte schil.

'Wat heb ik veel van hen geleerd!'

Daarbij verwijst hij naar Hans van Mierlo, Jan Terlouw, Els Borst en Thom de Graaf. Mensen die je inspireerden om echt na te denken. Wat is het toch heerlijk als je een of meer leermeesters in je leven hebt! Hier moest ik even een traantje wegpinken. In mijn professionele habitat waren de mensen waarvan ik iets heb opgestoken altijd heel ver weg. Hun toespraken waren nauwelijks inspirerender dan van de plaatsvervangend partijvoorzitter in Schin op Geul.

'Met Jan Terlouw en Thom de Graaf hebben we gelukkig nog twee klankborden van klasse.'

Ik geloof niet dat deze woorden nog toelichting behoeven. Ze onderstrepen de vergeten toegevoegde waarde van wijsheid en ouderdom.

'Maar mede door jullie permanente vertrouwen konden we blijven bouwen.'

Terecht dat Alexander het woord 'vertrouwen' opvoert. Dat is een sleutelbegrip in elke menselijke verhouding. Mijn vertrouwen in de partij heeft best wel eens deukjes opgelopen, zeer onlangs nog, maar mijn vertrouwen in haar mensen is nimmer beschadigd.

'Nederland kan alleen vooruitkomen als we samenwerken.'

In een verbrokkeld politiek landschap zit er niets anders op. Maar laat je ook eens verrassen door de inzichten van een ander. Durf je te laten overtuigen. Blijf nieuwsgierig naar de argumenten van de ander. Durf het compromis aan te gaan. Bij circa een op de vier amendementen en moties die werden ingediend ben ik overstag gegaan door de argumenten die bij de microfoon werden aangebracht. De bouw en bouwtoelevering zijn in Nederland hopeloos gefragmenteerd. Samenwerken blijkt keer op keer te hoog gegrepen. Samenwerken kan je leren en moet je leren als je succesvol wilt zijn. Gelukkig staat samenwerken bij D66 hoog op de agenda.

'En zo wordt onze eigen mening een feit'.

D66 is de partij van de nuance, de twijfel en de afweging. Wie anno 2018 nog spreekt in zinnen met komma's verliest snel de aandacht. Op het congres kregen de insprekers 30 seconden de tijd waarin ze contact met het publiek moesten maken, argumenten moesten aandragen en tot een stellingname moesten komen. De insprekers namen desondanks driemaal zo veel tijd als was ingeroosterd. Er zijn mensen die zichzelf wel heel graag horen spreken en het congres geen stap verder brengen. Ook de strengste congresvoorzitster kon dat niet helemaal verhinderen.

'Laten we weer eens een komma durven zetten, voordat we tot een punt komen'.

Een waarlijk betoverende beeldspraak.

'Ik heb nul ambitie om door het leven te gaan als het Orakel van Wageningen.'

Een overduidelijke sneer in de richting van Hans Wiegel.

'Ik heb het volste vertrouwen in de vele talenten en toppolitici die onze partij nu heeft.'

Veel leiders voelen zich bedreigd door het aanstormende talent. Merkel 'beseitigt' elke kroonprins of -prinses. Trump ziet ze het liefst in de gevangenis. Poetin doodt ze echt. Zo niet Alexander Pechtold. Groot zijn alleen die leiders die zich op de juiste momenten ook weer klein weten te maken. En we hebben echt veel talent in onze partij. Veel meer dan die ene man die iedereen kent. Die generatie moet het nu gaan waarmaken. Daarvoor zal hard geknokt moeten worden. Maar het komt goed. Daar ben ik zeker van.