7. feb, 2021

Het Trojaanse paard in de vergadering ....

We kennen allemaal wel het Griekse verhaal van het Paard van Troje. Het paard was een list van Odysseus. De Grieken belegerden de stad Troje, maar wisten geen bres in de verdediging te slaan. Ze bouwen een groot, houten paard en verstopten er soldaten in. Eenmaal binnen de muren sloegen ze toe. De Nederlandse variant, vele jaren later, was het Turfschip van Breda.

De uitvoering van het klimaatbeleid stuit op meerdere plaatsen op grote weerstand. Er zijn bedrijfstakken die hun commerciële belang bedreigd zien, hun werkgelegenheid, de aandeelhouderswaarde en zelfs hun reden van bestaan.

Er staat veel op het spel. Er is veel te verliezen. Er zijn (op de achtergrond) nog steeds mensen die niet erkennen dat er zoiets als een man made klimaatverandering bestaat. Deze lieden laten zich natuurlijk niet als makke lammeren naar de slachtbank leiden. Meestal is het tableau overzichtelijk en zie je deze types niet snel over het hoofd. Het zijn in meerderheid witte mannen in de leeftijd van 50-65 jaar met een industriële achtergrond en een leesbril.

Er zijn ook Trojaanse paarden.

Trojaanse paarden zien er heel anders uit. Ze zijn vriendelijk, deskundig en dienstbereid. Ergens in hun loopbaan hebben ze hun groene vingers laten zien. Ze waren ambtenaar of onderzoeker. Toen de kinderen wat groter en duurder werden en de hypotheek op het huis zwaarder ging drukken, werd de overstap naar het bedrijfsleven aantrekkelijk. Het voordeel voor het bedrijfsleven bestaat uit twee elementen: de nieuwe medewerker zal zich niet meer ongecontroleerd te buiten gaan aan 'groen' onderzoek en de buitenwereld ziet het vriendelijke gezicht van een nieuwe medewerker met een groen verleden.

Hoe gaan Trojaanse paarden te werk?

Ze zijn goedlachs en toegankelijk. Ze zijn als belangenbehartiger bereid om veel kennis met je te delen. Dat wil zeggen: bestaande kennis, die je met een kleine inspanning ook zelf op het internet had kunnen vinden. Desgevraagd gaan ze nog een paar stapjes verder. Ze lijken op alle vragen een pasklaar antwoord te hebben. Dat maakt ze voor jou extra interessant. Als je je die kennis eenmaal eigen hebt gemaakt, komen de complimentjes. Je gaat je gewaardeerd en afhankelijk voelen door iemand waarvan je altijd dacht dat het een tegenstander was. Maar dan komen de vragen terug en de onzekerheden. Wat zijn de consequenties van de uitvoering? Wat betekent dit voor de praktijk? Hoe gaan we dit handhaven? Hoe zit het met zus en met zo? Wie is waarvoor verantwoordelijk? Daar had je nog niet zo over nagedacht. Lastige vragen! Voor je het weet, wordt je overstelpt met meer vragen dan je kunt beantwoorden. Jij moet die vragen beantwoorden. Dat zal tijd kosten. Als je pech hebt ook met een aantal irrelevante vragen, maar dat heb je nog niet door.

Wat is het doel van de omkering van de vragen?

In veel gevallen is dat bewust verwarring en verdeeldheid zaaien en tijd rekken. Een sector die zich bedreigd voelt, heeft meer tijd nodig om zich aan te passen en wil meer zekerheden. In het slechtste geval is het de bedoeling dat het dossier helemaal strandt. Er zijn talloze voorbeelden van complexe beleidsdossiers en normalisatieprojecten die totaal uit de planning en het roer lopen door de infiltratie van zogenaamde Trojaanse paarden. Als de Trojaanse paarden hun kennis aanwenden met het oogmerk om de boel te vertragen, betekent dit dat de einddatum (en de kosten) met een factor twee wordt overschreden. Als ze hun kennis zouden gebruiken om het proces te versnellen, zou het dossier ruim binnen de tijd kunnen worden afgerond. Maar daar worden ze niet voor betaald.

Een van de dossiers waar Trojaanse paarden zijn binnengeslopen, is het materiaalgebonden milieuprofiel van gebouwen. Dat dossier sleept al bijna 20 jaar, wat absoluut niet nodig was geweest wanneer de overheid slagvaardig en doortastend was opgetreden. Maar daarvoor ontbreekt het de overheid aan inhoudelijke kennis en besluitvaardigheid. En aan de vaardigheid om Trojaanse paarden te herkennen...

Hoe loopt het af met Trojaanse paarden?

Het kan op een bepaald moment in je loopbaan aantrekkelijk lijken om de overstap te maken naar een goed betaalde baan bij een 'sunset industry'. Voor belangenbehartigers is daar genoeg te doen, al is het maar in conserverende zin. De list met het Trojaanse paard kan je maar een keer toepassen. Daarna is iedereen alert. Op de list, maar ook op jouw persoon. Dat zal niet bijdragen aan je verdere loopbaan. Het is misschien beter dat je daar op tijd over nadenkt. Je pensioen is immers best nog ver weg....