15. mrt, 2021

Afkappen (2)

Volgens onderzoek doen we het allemaal, mannen vaker dan vrouwen. Vrouwen worden vaker afgekapt dan mannen. Mark Rutte doet het in de Ministerraad, tot ergernis van de vrouwelijke bewindspersonen.

Het is onbeleefd. Het getuigt niet van respect voor de medemens. Misschien is het ook seksistisch gedrag.

Hoe voorkom je dat wordt afgekapt?

Praat luid, snel en vermijd komma’s en punten.

Kopieer het mannelijke gedrag en doe er nog een schepje bovenop.

Maak je breed.

Kijk de geadresseerde op een indringende, mogelijk dominante wijze aan.

 

Wordt de wereld hier beter van?

Ik herinner me een vrouwelijke wethouder van D66 in Eindhoven die deze kunst tot in de finesses beheerste. Je kwam er bij haar eenvoudig niet tussen. Je kon je adem inhouden, je hand op steken of je ogen neerslaan, ze bleef maar zenden en het ging maar door. De Amerikanen hebben er een werkwoord voor: filibustering. Uiteindelijk heeft deze manier van non-communicatie haar de politieke kop gekost. Bij alle kritiek op afkappen blijft luisteren nog steeds een deugd. Ook voor vrouwen.

Zijn er redenen om mensen af te kappen?

Nee, eigenlijk nooit, het is de nucleaire optie die altijd schade aanbrengt. Maar de verleiding is soms wel erg groot. Bepaalde mensen zijn nu eenmaal echt breedsprakig, ze hebben een lange aanloop nodig om hun punt te maken of genieten gewoon van de aandacht die het spreken oplevert. Geef hen in een vergadering nooit als eerste het woord. Ga er ook niet recht tegenover zitten als voorzitter, want elke keer als je blik van links naar rechts of van rechts naar links langs alle deelnemers gaat, kruisen jullie blikken en zal de persoon appelleren. Stel dergelijke mensen geen open vragen, maar gesloten, eventueel met een korte toelichting. Reguleer de spreektijd of vraag te voren wie het woord wil voeren. In het slechtste geval draait de voorzitter de microfoon na zoveel minuten dicht. Zo brachten we 29 jaar geleden een ijdele, Oostenrijkse sterarchitect tot zwijgen. “De batterijtjes van uw draadloze microfoon are exhausted, sir”. De boodschap moet in één keer gedaan worden. Aan te nemen is dat Mark Rutte deze regels als beroepsvergaderaar goed kent.  

Het kan ook zo zijn dat de voorzitter van de vergadering zelf breedsprakig is. Als de baas tijdens het werkoverleg 70% van de tijd zelf aan het woord is, is er geen sprake van overleg. Ik weet dat uit ondervinding.

Soms worden mensen ten onrechte afgekapt. Ze hebben een zinnig verhaal maar er resteert gewoon te weinig tijd op de agenda. Stel dan een punt van orde. Voorzitter, wanneer gaan we dit onderwerp serieus behandelen? Ik herinner me driemaandelijks colloquia op het werk waarbij de algemeen directeur zo lang van stof was dat zijn secondanten niet meer aan hun verhaal toekwamen. Op het laatst was er geen vrijwilliger meer voor te vinden en bloedde de bijeenkomst dood. Heb je dan wat je wilt?  

Ook vanuit het onderbewustzijn kunnen mensen elkaar afkappen.

Ongeduld en enthousiasme zijn voorbeelden. De luisteraar heeft de oplossing van het probleem al lang zelf bedacht, ziet dat het verhaal van de spreker een heel andere kant op gaat, kan zich niet inhouden en …. kapt de spreker af.

Dominantie is een andere, die ook in de relatie man/vrouw een rol speelt, waarbij niet eens gezegd is dat het altijd de man is die dominant is.

Het ‘slachtoffer’ mag tevoren altijd vragen of hij zijn verhaal eerst even helemaal af mag maken voordat er vragen gesteld worden. Meestal wordt die vraag wel gehonoreerd.

Het kan zijn dat de voorzitter het afkappen tot een persoon beperkt. Daarbij is het niet uitgesloten dat het om pestgedrag gaat. Je kunt denken, die collega werkt niet lang meer hier, dat komt me wel goed uit. Je kunt er ook bezwaar tegen maken. Doe dat laatste nooit alléén, want dan wacht jou waarschijnlijk hetzelfde lot.

Het kan ook zijn dat de voorzitter een deelverzameling (vrouwen, junioren, ongelijkgezinden) in het vizier heeft en – bewust of onbewust - stelselmatig afkapt. Je kunt dan iets zeggen in de geest van “ik maak zijn of haar verhaal even af”. Als je dat te veel van het goede vindt, doe je het zonder aankondiging. Zo ging het in de ministerraad. Een voorzitter ter vergadering met zijn gedrag confronteren, is meestal niet zo’n goed idee. Dat kan alleen na zorgvuldige voorbereiding. Dat is was in de ministerraad geschiedde. De kracht was de partij-overschrijdende coalitie. Daar kon Rutte niet omheen. Hij stond met zijn rug tegen de muur.   

Afkappen is niet netjes.

Afgekapt worden kan je grotendeels voorkomen door rustig en gestructureerd te spreken, vooral niet te luid en door natuurlijke en herkenbare reactiemomenten in te lassen. Dan bepaalt jij wanneer de andere persoon kan reageren. De ander kan er op vertrouwen dat zijn beurt nog wel komt en hoeft niet al die tijd zijn adem in te houden.

Moeten afkappen is eveneens gemakkelijk te voorkomen. Geef aan hoeveel tijd er voor een agendapunt is gedacht. Bepaal de spreektijd, vraag wie daar gebruik van maakt. Prioriteer de onderwerpen op de agenda. Sta alleen toe dat sprekers op elkaar en de inhoud reageren. In een vergadering zijn er voor een voorzitter allerlei mogelijkheden om de voortgang te versnellen en vertragen. Een goede voorzitter schakelt moeiteloos van versnelling naar versnelling en weer terug en kapt nooit af.